Na ndiqni ne facebook
  Diskutim-Hyrja - Repliko - Kërko - Kontakto  
bord.gazetakritika.net / Kulturė dhe Art! / Umberto Eko - Dante Alighieri dhe Feja islame
Autor Mesazhi juaj
Arjan Kallco
Anëtar
# Postuar më: 10 Mars 2016 12:53


Nė vitin 1919 Miguel Asķn Palacios botoi njė libėr (Eskatologjia myslimane tek Komedia Hyjnore) qė shkaktoi shumė zhurmė. Nė qindar faqe ishiheshin analogji befasuese mes tekstit tė Dantes dhe teksteve tė ndryshme tė traditės islamike, veēanėrisht versionet e ndryshme tė udhėtimit natėn tė Muhametit nė Ferr dhe Parajsė. Nė Itali lindi njė polemikė mes mbėshtetėsve tė studimit dhe mbrojtėsve tė origjinalitetit tė dantes. Po pėrgatitej 600 vjetori i vdekjes sė tė poetit mė Italian dhe bota islamike shihej pėrgjithėsisht nė klimėn e ambicjeve koloniale dhe civilizuese: si mund tė mendohej se gjeniu Italian tė ishte borxhlli i traditave tė jashtėkomunitarėve tė varfėr?
Mė kujtohet se nė fund tė viteve '80 organizuam nė Bolonja njė sėrė seminaresh pėr interpretuesit delirues tė dantes dhe kur doli njė libėr (Ideja e deformuar) esetė merreshin me Rosetin, Aronė, Valin, Guennonin dhe me Paskolin e mirė. U diskutua nėse do tė futeshin nė kėtė listė tė jocentrikėve edhe Palacios. U vendos qė tė mos e futnin, sepse tashmė shumė studime tė mėtjeshme e kishin vendosur qė Papaciosi kishte qėnė ndonjėherė i tepėruar, por jo delirues.
Tashmė ėshtė e vėrtetuar se Dante Alighieri ishte ndikuar nga burime myslymane. Problemi nuk ėshtė se ai i kishte afruar kėto burime, por si mbėrritėn atij. Mund tė fillojmė me shumė vizione mesjetare ku flitet pėr vizita nė mbretėritė e pėrtejshme. Kėto janė : Jeta e Shėn Makario romakut, Udhėtimi i tre shenjtėve murgjėve nė parajsėn e Tokės, Vizioni i Tugdalos e deri tek legjenda e posit tė shėn Patrikut. Burime perėndimore, por Palaciosi i krahasonte me traditat islamike, duke treguar se edhe nė ato raste vizionarėt perėndimorė kishin mėsuar diēka nga vizionarėt e bregut tjetėr tė Mesdheut.
Por Palaciosi ende nuk e njihte Librin e shkallės, i gjendur nė vitet '40 tė shekullit tė kaluar, i pėrkthyer nga gjuha arabe nė kastiliane, mė pas nė latinisht dhe frėngjishten e vjetėr. A mund ta njihte Dantja atė histori tė udhėtimit nė jetėn e mėtejshme tė profetit? Mund tė ketė patur lajme pėrmes Brunelo latinit, mėsuesi i tij dhe version latinisht i tekstit gjendej tek Collectio toledana, ku Pjetri i nderuar, prift i Klunit, kishte urdhėruar grumbullimin e teksteve arabe filozofike dhe shkencore – tė gjitha kėto para lindjes sė Dantes. Maria Korti ishte pėrpjekur shumė qė ta njihte praninė e kėtyre burimeve myslimane nė veprėn e dantes. Kush dėshiron sot tė lexojė tė paktėn njė pėrmbledhje tė aventurės sė jetės sė pėrtejshme tė profetit e gjen tek Udhėtimi i natės dhe ngjitja e profetit, tė Einaudit.
Njohja e kėtyre ndikimeve nuk ia heq madhėshtinė Dantes, edhe me bekimin e kundėrshtarėve tė lashtė tė Palacios. Shumė autorė tė mėdhenj u kushtuan vėmendje traditave letrare pararendėsve, p.sh Ariosto dhe megjithatė ngjizėn njė vepėr shumė origjinale. i solla kėto polemika dhe zbulime sepse njė shtėpi botuese, Luini, e ribotoi librin e Palacios, me titull mė tė keq sesa dantja dhe Islami dhe si parathėnie pėrdor njė tė Osolės pėr pėrkthimin nė vitin 1993. A ka ende kuptim ta lexosh kėtė libėr, pasi shumė studime, nė pjesėn mė tė madhe, i dhanė tė drejtė? Po, ka, sepse ėshtė shkruar kėndshėm dhe paraqit njė gur tė madh tė ballafaqimeve mes dantes dhe pararendėsit arabė. Ka edhe nė ditėt tona kur tė turbullt nga barbaritė e marra tė fondamentalistėve myslimanė, ka prirje qė tė harrohen lidhjet midis kulturės perėndimore dhe kulturės progresive shumė tė pasur islamike nė shekujt e shkuar.

Pėrgatiti pėr botim
Arjan Kallēo


Mesazhi juaj
Bold Style  Italic Style  Underlined Style  Script AutoTab  Zgjidh Ngjyren  Image Link  URL Link  Insert YouTube video  *BbCode    :) ;) :-p :-( (Më shumë) 

 » Emri  » Fjalëkalimi (Harova) 
 Vetëm përdoruesit e rregjistruar mund të postojnë këtu. Shkruaj korrektësisht fjalëkalimin para se të postosh, ose regjistrohu.